hình thức tổ chức sản xuất xí nghiệp công nghiệp dựa trên cơ sở áp dụng hệ thống máy móc. Dưới chế độ tư bản chủ nghĩa, CX là hình thức cao của hiệp tác lao động, bước tiếp sau của công trường thủ công. Cơ khí hoá sản xuất trong CX đã nâng cao năng suất lao động, hạ giá thành sản phẩm, làm phá sản số lớn người sản xuất hàng hoá nhỏ dựa trên lao động thủ công. Trong CX tư bản chủ nghĩa, máy móc thay thế phần lớn công nhân, công nhân biến thành vật phụ thuộc vào máy móc, ngày lao động bị kéo dài, phụ nữ và trẻ em bị thu hút vào sản xuất làm giảm giá trị sức lao động, tạo nên đội quân hậu bị công nghiệp. Mặt khác, sự lao động chung trong CX tư bản chủ nghĩa làm cho công nhân đoàn kết lại, có tính kỉ luật, tính tổ chức cao. Sự phát triển của CX tư bản chủ nghĩa làm cho mâu thuẫn cơ bản của chủ nghĩa tư bản ngày càng sâu sắc.
