(y), xác định bệnh qua triệu chứng. Có hai loại CĐ: 1) CĐ lâm sàng: xác định bệnh qua các triệu chứng, phát hiện bằng cách hỏi và khám bệnh nhân trên giường (lâm sàng). Triệu chứng do bệnh nhân tự nhận thấy là triệu chứng chủ quan. Triệu chứng do thầy thuốc phát hiện khi thăm khám là triệu chứng khách quan. 2) CĐ cận lâm sàng: xác định bệnh qua các dấu hiệu cận lâm sàng, phát hiện bằng các xét nghiệm (huyết học, sinh hoá, tế bào học, X quang...), vd. xét nghiệm máu, xét nghiệm nước tiểu, chọc kim nhỏ, chụp X quang, vv. Những năm gần đây, hàng loạt phương pháp CĐ cận lâm sàng mới đã trở thành phổ cập như siêu âm, ghi hình phóng xạ, chụp cắt lớp bằng phương pháp điện toán hay bằng máy scanne, chụp nhiệt, chụp cộng hưởng từ trường hạt nhân, miễn dịch huỳnh quang, miễn dịch mô học, enzim học, kháng thể đơn clôn, siêu li tâm... cho phép phát hiện nhiều loại bệnh trước đây khó xác định (vd. ung thư mới, ổ di căn ung thư nội tạng, ổ nhồi máu, vv.).
CĐ có thể đúng hay sai với các mức độ khác nhau: CĐ âm tính; CĐ âm tính giả; CĐ dương tính; CĐ dương tính giả; CĐ xác định; CĐ nguyên nhân; CĐ phân biệt; CĐ sớm, vv. CĐ sớm là xác định bệnh từ khi các triệu chứng mới xuất hiện, vd. CĐ ung thư khi khối u có đường kính chưa quá 1 cm; CĐ bệnh giang mai qua phản ứng huyết thanh dương tính khi bệnh nhân chưa thấy rõ săng. CĐ sớm đặc biệt có ý nghĩa với các bệnh hiểm nghèo vì đó là thời điểm tốt nhất để điều trị khỏi bệnh cũng như đề phòng các biến chứng, di chứng, nhưng trên thực tế không dễ dàng thực hiện.
diacritic
