bộ phận lao động tạo ra những sản phẩm thoả mãn những nhu cầu cá nhân và tái sản xuất giản đơn sức lao động của người lao động. Trong xã hội cộng sản nguyên thuỷ, do năng suất lao động quá thấp, cho nên toàn bộ lao động gần như chỉ là LĐCT. Trong các xã hội chiếm hữu nô lệ, phong kiến và tư bản chủ nghĩa, do năng suất lao động xã hội ngày càng tăng, nên LĐCT chỉ chiếm một phần ngày lao động, phần còn lại là lao động thặng dư. Trong xã hội chiếm hữu nô lệ, bản thân nô lệ là sở hữu, là những "công cụ biết nói" của chủ nô; điều đó tạo ra cảm giác bề ngoài là toàn bộ lao động của nô lệ là lao động thặng dư làm việc cho chủ nô. Trong xã hội phong kiến, LĐCT và lao động thặng dư được phân biệt rõ, chúng tách biệt nhau cả về không gian lẫn thời gian. Trong xã hội tư bản chủ nghĩa, việc phân chia lao động của công nhân thành LĐCT và lao động thặng dư được nguỵ trang bằng tiền công, xem như nhà tư bản trả công cho toàn bộ ngày công của người lao động và đó thực chất là che giấu sự chiếm đoạt lao động thặng dư.
