kiểu nhà nước tương ứng với giai đoạn đầu của hình thái kinh tế - xã hội cộng sản chủ nghĩa. Theo chủ nghĩa Mac - Lênin, hình thái kinh tế - xã hội cộng sản chủ nghĩa là hình thái kinh tế - xã hội cao nhất, nhà nước sẽ tiêu vong. Tuy nhiên, trong quá trình phát triển, xã hội loài người sẽ trải qua giai đoạn phát triển quá độ lên chủ nghĩa cộng sản, đó tức là giai đoạn phát triển xã hội chủ nghĩa. Tương ứng với giai đoạn phát triển này có kiểu nhà nước mà giai cấp lãnh đạo là giai cấp công nhân, đứng đầu là Đảng tiên phong của giai cấp công nhân. Đây là nhà nước của dân, do dân và vì dân, một nhà nước kiểu mới, tiến bộ trong quá trình phát triển của xã hội loài người.
"Là nhà nước do giai cấp công nhân và nhân dân lao động nắm quyền thống trị về mọi mặt đối với xã hội. Nhà nước xã hội chủ nghĩa ra đời trong hoàn cảnh tiến hành thắng lợi cách mạng xã hội chủ nghĩa nhằm thủ tiêu chính quyền của giai cấp tư sản và phong kiến và thiết lập một nền kinh tế không có tệ nạn người áp bức bóc lột người. Cơ sở chính trị xã hội của nhà nước xã hội chủ nghĩa là sự liên minh công nông với tầng lớp tri thức do đảng của giai cấp công nhân lãnh đạo. Cơ sở kinh tế của nhà nước xã hội chủ nghĩa là nền nông nghiệp, công nghiệp hiện đại, khoa học kĩ thuật tiên tiến. Nhà nước xã hội chủ nghĩa phát triển qua hai giai đoạn: a) giai đoạn cải tạo xã hội chủ nghĩa nhằm biến đổi dần phương thức sản xuất phong kiến, tư bản chủ nghĩa thành phương thức sản xuất xã hội chủ nghĩa; b) giai đoạn xây dựng và phát triển xã hội chủ nghĩa. Vai trò lịch sử của nhà nước xã hội chủ nghĩa là thủ tiêu tệ nạn người bóc lột người, thực hiện công bằng, công lí cho mọi người, mọi dân tộc, xóa bỏ dần mọi tệ nạn xã hội do phương thức sản xuất tư bản và phong kiến gây ra. Nhà nước xã hội chủ nghĩa là mô hình quản lí xã hội mà nhân loại tiến bộ đang hướng tới."
Nguồn: Từ điển Luật học trang 352
