
(Paris), thủ đô Cộng hoà Pháp, nằm ở hai bờ sông Xen (Seine). Được tách biệt thành một đơn vị hành chính riêng, cùng với ngoại ô tạo thành P lớn. Diện tích 105 km2 (kể cả ngoại ô 1.450 km2). Dân số 2,1 triệu (1990), kể cả ngoại ô 9 triệu. Có 3 sân bay quốc tế [Saclơ Đơ Gôn (Charles de Gaulle), Lơ Buôcgiê (Le Bourget), Oocly ( Orly)]. Đường xe điện ngầm. Công nghiệp: chế tạo máy đa dạng (chế tạo ô tô, kĩ thuật điện...), hoá chất, thực phẩm, in, công nghiệp nhẹ, chế tạo những đồ dùng sang trọng (đồ trang sức, nước hoa, mốt quần áo...). Du lịch. Trụ sở của trên 200 tổ chức quốc tế. P hình thành tại vị trí của Luytexơ (Lutèce) trước kia. Từ thế kỉ 3 - 4, mang tên gọi P. Cuối thế kỉ 10, P trở thành thủ đô của Pháp. Nhân dân lao động P đóng vai trò quyết định trong Đại cách mạng Pháp 1789, Cách mạng 1848 và Công xã Pari 1871. Trong Chiến tranh thế giới II (1939 - 45), P bị phát xít Đức chiếm đóng từ 14.7.1940 đến 25.8.1944, được giải phóng do nổi dậy. Kiến trúc P đã được hình thành qua nhiều thế kỉ trên cơ sở kết hợp những nét khác nhau, nhưng vẫn giữ được sự hài hoà về nghệ thuật. Những quần thể kiến trúc chủ yếu: trên đảo Xitê (Cité) (trung tâm cổ của P) có Nhà thờ Đức Bà; trên bờ trái sông Xen có điện Anhvalit (Invalides), quảng trường Macxơ (Champ de Mars), tháp Efen (Tour Eiffel), điện Pantêôn (Panthéon); trên bờ phải của sông Xen có quảng trường Côngcooc (Place de la Concorde), lâu đài Luvrơ (Palais du Louvre), quảng trường Êlydê (Champ des Elysées) và Khải Hoàn Môn, kiến trúc hiện đại - La Đêfăng (la Défense). Các nhà hát: Ca kịch Lớn, Hài kịch Pháp. Đại học Tổng hợp Xoocbon (Sorbonne), xây dựng từ đầu thế kỉ 13; Trường Đại học Pháp, xây dựng từ thế kỉ 16; Trường Thực hành cao cấp; Viện Pháp quốc gồm có 5 Viện Hàn lâm là Viện Hàn lâm Pháp, Viện Hàn lâm Bi kí và Văn học, Viện Hàn lâm Khoa học,Viện Hàn lâm Nghệ thuật, Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội và Chính trị. Thư viện Quốc gia (xây dựng từ 1480). Viện Bảo tàng Luvrơ (mở cửa từ năm 1793).
Pari
Khải hoàn môn ở Pari