
- Toàn bộ những chi tiết tả cảnh hay tường thuật ứng với một ý trừu tượng cần biểu đạt một cách cụ thể (thí dụ: Nguyễn Gia Thiều tả nỗi khổ của muôn vật: Cầu thệ thủy nằm trơ cổ độ, Quán thu phong đứng rũ tà uy. Phong trần đến cả sơn khê, Tang thương đến cả hoa kia cỏ này, CgO).
biện pháp tu từ, dùng hình ảnh cụ thể để biểu thị nội dung trừu tượng, một ý niệm về triết lí nhân sinh hay một bài học về luân lí đạo đức, nhằm làm cho sự trình bày những nội dung đó trở nên sâu sắc, thâm thuý; tức là chuyển cái thuần tuý có tính chất tư tưởng thành những hiện tượng vật thể dễ cảm nhận. PD gần với ẩn dụ nhưng phân biệt với ẩn dụ ở chỗ nó không chỉ đại diện cho cái định nói mà chính là bản thân cái này dưới dạng hình ảnh. Với tư cách đó, PD mang tính chất ngụ ý, thường nhằm mục đích giáo huấn, được sử dụng nhiều trong ngụ ngôn. Vd. để ca ngợi phẩm chất cao đẹp của con người, ca dao có câu:
“Trong đầm gì đẹp bằng sen
Lá xanh bông trắng, lại chen nhị vàng
Nhị vàng bông trắng lá xanh
Gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn”.
PD luôn luôn bao hàm hai ý nghĩa: ý nghĩa bề mặt xuất hiện qua những hình ảnh miêu tả cụ thể, sinh động và ý nghĩa bề sâu được rút ra do sự liên tưởng những nét giống nhau giữa hình ảnh cụ thể, sinh động và ý niệm về triết lí, đạo đức.