(L. Phosphorus; cg. lân), P. Nguyên tố hoá học nhóm VA, chu kì 3 bảng tuần hoàn các nguyên tố; số thứ tự 15, nguyên tử khối 30,97376. Năm 1669, lần đầu tiên nhà giả kim thuật người Đức Hennich Bran (Hennig Brand) đã điều chế được P. P là nguyên tố phi kim điển hình. Có ba dạng thù hình: P trắng, P đỏ, P đen. P trắng: khối lượng riêng 1,828 g/cm3, tnc = 44,1oC, độc; là khối trong suốtgiống như sáp có mạng lưới lập phương. P đỏ: khối lượng riêng 2,3 g/cm3, tnc = 590oC; độc; dễ thăng hoa tạo thành hơi gồm những phân tử P4. P đen: ở dạng polime có mạng lưới nguyên tử. P trắng hoạt động nhất: tự bốc cháy, phát quang trong tối. P đỏ và nhất là P đen kém hoạt động hơn nhiều. P là nguyên tố rất phổ biến trong thiên nhiên, chiếm khoảng 0,093% khối lượng vỏ Trái Đất, tập trung trong hai khoáng vật chính là photphorit và apatit. Ứng dụng chủ yếu của P đỏ là làm diêm. Trong luyện kim, P là chất khử oxi trong hợp kim. Các photphat được dùng làm phân bón (phân lân).
p (phosphorus)
