thu nhập quốc dân

(A. National Income; viết tắt: NI), chỉ tiêu tổng hợp đo lường thực lực kinh tế của một quốc gia; về cơ bản, TNQD là thu nhập mà một nước giành được trong hoạt động sản xuất. Liên hợp quốc đã đưa ra hai hệ thống thống kê phục vụ cho việc tính toán TNQD: SNA (hệ thống tài khoản quốc gia) cho nền kinh tế thị trường và MPS (hệ thống sản phẩm vật chất) cho nền kinh tế kế hoạch hoá tập trung.

Theo SNA, TNQD là phần còn lại của tổng giá trị sản xuất quốc dân sau khi trừ đi tư bản cố định đã tiêu hao. Theo MPS mới do Hội đồng Tương trợ Kinh tế trước đây chế định, TNQD là tổng giá trị sản xuất ròng của các ngành sản xuất vật chất, tức là phần còn lại của tổng sản phẩm xã hội sau khi trừ đi toàn bộ tư liệu sản xuất đã tiêu hao. Sự khác biệt giữa hai cách tính này là: 1) Cơ cấu ngành của TNQD không giống nhau. Cách tính theo SNA bao gồm tất cả các ngành kinh tế quốc dân; cách tính theo MPS chỉ hạn chế ở các ngành sản xuất vật chất. Về thực chất, sự khác biệt này là ở chỗ: SNA áp dụng khái niệm sản xuất toàn diện; MPS chỉ áp dụng khái niệm sản xuất vật chất, còn thu nhập của các ngành sản xuất phi vật chất xem như là thu nhập do phân phối và phân phối lại của TNQD. 2) Xét về cơ cấu giá trị, cả hai cách tính đều là giá trị mới sáng tạo từ sản xuất hay cơ cấu ngành. Khi tiến hành so sánh quốc tế TNQD, có thể lựa chọn phương pháp tính đổi cho nhau. Trong quá trình hội nhập kinh tế, Việt Nam đã áp dụng phương pháp tính TNQD theo SNA của Liên hợp quốc.

Về hình thức hiện vật, TNQD gồm toàn bộ tư liệu tiêu dùng cho cá nhân được sản xuất trong một năm và những tư liệu sản xuất vừa mới tạo ra dùng để mở rộng sản xuất và tăng dự trữ. Thông qua phân phối và phân phối lại TNQD, cuối cùng hình thành quỹ tích luỹ và quỹ tiêu dùng. Sự cân bằng về tổng lượng và cơ cấu giữa sử dụng và phân phối là mấu chốt thực hiện cân bằng tổng hợp nền kinh tế quốc dân. Có ba phương pháp tính TNQD: phương pháp tính theo thu nhập, phương pháp tính theo chỉ tiêu, phương pháp tính theo sản lượng.


nd. Phần giá trị mới tạo ra trong khu vực sản xuất vật chất của một nước trong một thời gian nhất định, thường là một năm.